Akdeniz'in güneyinde, Sicilya ile Kuzey Afrika kıyıları arasında masmavi dalgaların ortasında parıldayan Malta Takımadaları; yedi bin yıllık gizemli megalitik tapınak geçmişi, efsanevi Saint John (Malta) Şövalyeleri'nin inşa ettiği zapt edilemez kaleleri, altın sarısı kireçtaşından oyulmuş balkonlu sarayları ve yılın üç yüz gününü aşan güneşiyle yeryüzünün en yoğun tarihi açık hava müzelerinden biridir. Malta, Gozo ve Comino adalarından oluşan bu küçük ama görkemli cumhuriyet; Fenikelilerden Romalılara, Araplardan Normanlara ve İngiliz sömürge dönemine kadar sayısız medeniyetin izlerini barındıran zengin bir Akdeniz sentezidir. Kırmızı telefon kulübelerinin Osmanlı kuşatması kalıntılarıyla yan yana durduğu dar sokaklarda kaybolmak ve falezlerin altındaki turkuaz koylarda yüzmek isteyen Hadi Yollara seyyahları için Malta; deniz kokulu rüzgarların asırlık tarihe karıştığı büyüleyici bir Akdeniz kaçışıdır. Tarihi derinliği, berrak koyları ve sıcakkanlı kültürüyle Avrupa kıtasının en güneşli ve özgün ada rotalarından biridir.
Görülmesi Gereken Şehirler ve Bölgeler
Malta keşfi, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde bütünüyle yer alan ve 16. yüzyılda şövalyeler tarafından kurulan planlı başkent Valletta ile başlar. Devasa surların içine inşa edilen bu zarif kentin dik sokakları, renkli ahşap cumbaları (gallarija) ve saraylarıyla ünlüdür. Dışı sade ancak içi altın varaklar ve mermer mezar taşlarıyla kaplı Saint John Eş-Katedrali (içerisinde Caravaggio'nun başyapıtı 'Vaftizci Yahya'nın Başının Kesilmesi' tablosu sergilenir), Büyük Üstatlar Sarayı (Grandmaster's Palace) ve Büyük Liman'ın (Grand Harbour) nefes kesen panoramasına hakim Yukarı Barrakka Bahçeleri (Upper Barrakka Gardens) kentin asaletini gözler önüne serer.
Adanın iç kesiminde yüksek bir tepeye kurulu antik başkent ve "Sessiz Kent" olarak anılan masalsı orta çağ kalesi Mdina; araç trafiğine kapalı labirent sokakları, barok katedrali ve falez surlarından adanın tümünü gören manzarasıyla Game of Thrones dizisinin sahnelerine ev sahipliği yapmıştır. Mdina'nın hemen dışındaki Rabat kasabasında ise Saint Paul Yeraltı Mezarları (katakomplar) keşfedilebilir. Adanın kuzey sahilinde yer alan ve Malta'nın en geniş altın kumsalına ev sahipliği yapan tatil beldesi Mellieha; sığ denizi, Ghadira Körfezi, 1980 yapımı Robin Williams filmi için inşa edilen masalsı ahşap kulübeleriyle Temel Reis Köyü (Popeye Village) ve görkemli tepedeki bölge kilisesiyle ailelerin ve deniz tutkunlarının favorisidir.
Başkent Valletta'nın tam karşısında yer alan modern turizm, alışveriş ve gece hayatı merkezleri Sliema St Julians; kilometrelerce uzanan sahil kordonu, deniz kıyısı kafeleri, kayalık plajları ve Paceville bölgesindeki enerjik eğlence kulüpleriyle adanın atan kalbidir. Malta'nın ikinci büyük adası Gozo'nun tarihi başkenti Victoria Gozo (yerel adıyla Rabat) ise tepesinde yükselen müstahkem Cittadella kalesi, dar taş sokakları, el yapımı dantel atölyeleri ve Gozo'nun pastoral tepelerine açılan manzarasıyla anakaradan çok daha sakin ve dingin bir ada atmosferi vadeder.
Doğa Harikaları, Mavi Lagün ve Dalış Noktaları
Malta coğrafyası, dramatik kireçtaşı falezleri, deniz mağaraları ve kristal berraklığındaki turkuaz sularıyla Akdeniz'in en seçkin doğa harikalarına sahiptir. Malta ile Gozo adaları arasında sıkışan minik Comino Adası'ndaki "Mavi Lagün" (Blue Lagoon); beyaz kum tabanı ve Karayipleri andıran cam gibi parıltılı turkuaz sularıyla yüzme ve şnorkel tutkunlarının cennetidir.
Adanın güneybatısında yer alan Mavi Mağara (Blue Grotto), sabah güneşinin kayalıklara vurmasıyla deniz altındaki fosforlu mercanların ve yosunların ışıldadığı bir doğa mucizesidir. Dingli Kayalıkları ise deniz seviyesinden 250 metre yükseklikte gün batımını izlemek için adanın en görkemli seyir noktasıdır. Malta ayrıca onlarca tarihi batık gemisi, su altı mağaraları ve berrak görüş mesafesiyle Avrupa'nın bir numaralı aletli dalış (scuba diving) destinasyonudur.
Geleneksel Mutfak Kültürü, Tavşan Yahnisi ve Pastizzi
Malta gastronomisi, İtalyan ve Sicilya mutfak geleneklerinin Kuzey Afrika baharatları ve İngiliz dokunuşlarıyla harmanlandığı samimi bir Akdeniz lezzet şölenidir. Ülkenin tartışmasız ulusal yemeği "Stuffat tal-Fenek" yani yavaş ateşte sarımsak, domates, defne yaprağı ve kırmızı şarap ile pişirilen enfes Tavşan Yahnisi'dir; yahni genellikle makarna sosu olarak veya kızarmış patates eşliğinde tüketilir.
Sokak lezzetlerinin kraliçesi ise her köşe başındaki pastizzerialarda sıcak sıcak fırından çıkan, milföy benzeri çıtır hamur içerisine taze ricotta peyniri veya bezelye püresi doldurulan ikonik "Pastizzi" börekleridir. İçi baharatlı hurma ezmesiyle doldurulup kızartılan çıtır tatlı "Imqaret", kurutulmuş domates ve kapari ezmeli geleneksel Malta ekmeği "Hobz biz-Zejt" günün her saati atıştırılır. Deniz ürünlerinde ise taze Akdeniz lambuka balığıyla yapılan "Torta tal-Lampuki" mevsiminde damak çatlatır. İçeceklerde ise acı portakal ve aromatik bitki özlerinden yapılan ferahlatıcı yerel gazoz "Kinnie" ve adanın simgesi "Cisk" birası vazgeçilmezdir.
Şehir İçi ve Şehirler Arası Ulaşım Rehberi
Malta takımadalarında demiryolu sistemi bulunmaz; ancak son derece kapsamlı ve modern bir otobüs ağı (Malta Public Transport - Tallinja) tüm adayı birbirine bağlar. Valletta merkez otobüs terminalinden adanın en ücra plajlarına ve tarihi köylerine dahi doğrudan otobüs seferleri düzenlenir. Turistler için 7 günlük sınırsız "Explore Card" en ekonomik ulaşım aracıdır. Malta'da İngiliz sömürge döneminden kalan bir miras olarak trafik soldan akar; bu nedenle araç kiralayacak sürücülerin dikkatli olması gerekir.
Valletta ile Sliema ve Üç Şehirler (Birgu, Senglea, Cospicua) arasında çalışan düzenli yolcu feribotları veya geleneksel gondol benzeri ahşap tekneler "Dghajsa", trafiğe takılmadan muazzam bir deniz yolculuğu sunar. Malta anakarasındaki Cirkewwa limanından Gozo adasındaki Mgarr limanına her 45 dakikada bir kalkan Gozo Channel feribotları 25 dakikada adalar arası geçişi sağlar; araçlı veya yaya olarak geçiş son derece pratiktir.
Gece Hayatı, Eğlence Kültürü ve Yetişkin Dünyası
Malta'da gece hayatı, adanın sakin tarihi atmosferine zıt olarak son derece hareketli, enerjik ve uluslararası bir yapıya sahiptir. Gece hayatının tartışmasız merkezi St. Julian's bölgesinde yer alan Paceville semtidir. Bu alanda yan yana sıralanmış onlarca açık hava barı, gece kulübü, salsa kulüpleri ve İrlanda barları yaz boyunca dünyanın dört bir yanından gelen genç turistler ve dil okulu öğrencileriyle dolar.
Yetişkin eğlencesi ve şans oyunları açısından Malta, Avrupa Birliği'nin en önemli çevrimiçi ve fiziksel kumarhane merkezlerinden biridir. Adada faaliyet gösteren tarihi Dragonara Sarayı içindeki Dragonara Casino, Portomaso Casino, Casino Malta ve Oracle Casino; rulet, blackjack, punto banco ve uluslararası poker turnuvalarına ev sahipliği yapar. Paceville çevresinde striptiz kulüpleri ve yetişkin eğlence mekanları yasal olarak faaliyet göstermektedir. Valletta sahilinde ise daha sakin, caz barları ve şarap evleriyle bezeli sofistike bir gece geçirmek mümkündür.
Alışveriş, Yerel Zanaatlar & Hediyelikler
Malta alışveriş kültüründe asırlık el zanaatları başroldedir. Gozo adasında kadınların ellerinde işlenen narin pamuk ve ipek danteller (bizzilla), Ta' Qali El Sanatları Köyü'nde ustaların üfleyerek şekillendirdiği renkli Mdina cam objeleri ve şövalye zırhlarını andıran gümüş telkari (filigri) takılar adanın en zarif zanaatlarıdır.
Akdeniz güneşine karşı kaliteli koruyucu aksesuarlar, şapkalar ve plaj donanımları için Hadi Yollara Mağaza ürünlerine göz atabilirsiniz. Malta'dan hatıra olarak dönerken alınabilecek en güzel hediyelikler; gümüş Malta Haçı kolyeleri, yerel kaktüs meyvesi likörü (Bajtra), kapari turşuları, Gozo kaba deniz tuzu ve renkli ahşap "Luzzu" balıkçı teknesi biblolarıdır (üzerindeki koruyucu Osiris gözüyle meşhurdur).
Kültürel Kurallar & Güvenlik
Malta halkı koyu Katolik geleneklerine bağlı, son derece nazik, yardımsever ve aile odaklı bir toplumdur. Kiliseleri ve dini mekanları ziyaret ederken omuzların ve dizlerin örtülü olması zorunludur; uygunsuz kıyafetlerle kutsal mekanlara girilmesine izin verilmez. Malta'nın iki resmi dili Maltaca (Malti) ve İngilizce'dir; adadaki hemen hemen herkes akıcı bir şekilde İngilizce konuştuğundan yabancı seyyahlar için iletişim kurmak son derece kolaydır.
Malta, Avrupa Birliği'nin suç oranı en düşük ve en güvenli ülkelerinden biridir; kadınlar veya yalnız seyahat edenler gece geç saatlerde dahi sokaklarda güvenle dolaşabilir. Dikkat edilmesi gereken tek risk, yaz aylarında Paceville barlar sokağında aşırı alkol tüketimine bağlı minik tartışmalar ve plajlarda eşyaların gözetimsiz bırakılmasıdır. Yazın kavurucu Akdeniz sıcağında bol su içmek ve öğle saatlerinde doğrudan güneşten kaçınmak sağlık açısından önemlidir.